Een beplantingsplan maken is niet makkelijk. Zowel het belang van een beplantingsplan als de
moeilijkheid van het maken ervan worden nog wel eens onderschat. Het belang van een goed plantplan? De beplanting in de meeste tuinen de allerbelangrijkste sfeermaker! Wat is het moeilijke van een beplantingsplan maken? Dat zit hem in plantenkennis, je moet kiezen uit tienduizenden soorten en daar goede combinaties mee maken. Een goed beplantingsplan maken is dus vakwerk en vereist enige studie.

Beplantingsplan en tuinontwerp; samen sterk!

Allereerst moet een beplantingsplan goed aansluiten bij het ontwerp van uw tuin; bij de ruimteverdeling en bij de gewenste sfeer. (Heeft u nog geen ontwerp, kijk dan hier voor meer informatie.) Om de beplanting aan te laten sluiten bij het ontwerp van uw tuin, moet u eerst weten welke typen beplanting er zijn. Er zijn een heleboel typen beplanting; bomen, struiken, hagen, snoeivormen als bollen en zuilen, vaste planten, siergrassen, varens, bloembollen, etc. Elk type beplanting kan op zijn eigen manier iets bijdragen aan de tuin. In onze artikelen en gratis brochures gaan we hier verder op in.

Welke principes hanteert de expert bij het maken van een beplantingsplan?

• kies planten bij de gewenste sfeer van de tuin, selecteer niet alleen op individuele plantkenmerken;
• kies liever sterke planten die het goed doen dan hele bijzondere planten die onbetrouwbaar zijn;
• hou rekening met onveranderbare feiten als zon/schaduw, wind, grondsoort en droogte/natheid;
• stel als doel dat de gehele bodem bedekt raakt, dit komt fraai over en verminderd onderhoud;
• denk na over seizoenen, er moet altijd wat te zien zijn, of bewust gekozen worden om dit niet te doen;
  denk niet alleen aan kleur en bloemen, maar vooral ook aan blad, vorm, hoogte en transparantie.

Dit zijn enkele hoofdpunten waarmee je rekening kunt houden bij het maken van een beplantingsplan. Met behulp van het stappenplan bent u er zeker van dat u geen belangrijke stappen mist! >> in 12 stappen naar een beplantingsplan

Een goede tuin past bij uw persoonlijke wensen, uw woning en de omgeving. Die drie zaken zijn essentieel voor het ontwerp van elke tuin.  Het maakt nogal uit of uw tuin grenst aan een bos, een polderlandschap, of – zoals de meeste tuinen – ligt in een woonwijk. Op mooie dingen om het huis heen wil je aansluiten, daar kan je gratis ‘gebruik’ van maken. Minder fraaie elementen en inkijk wil je maskeren.Dat geldt voor hele kleine tuinen, maar ook voor hele grote. Een natuurlijke tuin of strakke tuin, een jungletuin of juist een Hollandse landelijke tuin. Wat uw smaak ook is; uw wensen, uw woning, en de omgeving staan centraal.  

Alles op de juiste plek

Door slim gebruik te maken van de kwaliteiten van huis en omgeving, biedt een goede tuin veel meer dan de individuele ingrediënten. Doorzichten naar een fraai landschap kunnen worden gekoesterd. Inkijk kan worden geweerd. Een gazon, een vijver en terrassen verschijnen op de juiste plek. Bomen, struiken en vaste planten vormen een sfeervol geheel en versterken het ontwerp. Kortom, alle elementen op de juiste plek. In samenhang ontworpen creëren ze meerwaarde en een authentiek karakter van uw tuin.

Zo wordt uw tuin een leefruimte, die werkt als ultiem verlengstuk van uw woning. Een plek om alle seizoenen van te genieten.

In andere artikelen op deze site gaan we verder in op het zelf ontwerpen van uw tuin. We hebben een overzichtelijk stappenplan gemaakt die u kunt volgen.

In onze gratis brochures gaan we verder in op dit stappenplan en krijgt u een uniek inkijkje in de denkwijze van de tuinarchitect.  >> zelf tuinontwerp maken brochures

In de serie over onmisbare planten voor uw beplantingsplan beschrijven we dit keer varens.

Veel varens zijn prachtige planten met decoratief blad, sommigen zijn zelfs wintergroen. Bovendien zijn de meeste varens erg sterk en groeien ze goed in de schaduw, op plekken waar weinig andere planten het goed doen. Onder bomen en struiken, op moeilijke plekken aan de noordkant van een muur. Varens vormen dan ook een onmisbare groep planten voor een uitgebalanceerde schaduwbeplanting. Samen met andere schaduwplanten en vroege bolletjes kan een boeiende beplanting ontstaan die jaarrond aantrekkelijk is.

Als ik varens als tuinplant opper, dan krijg ik nog wel eens verbaasde blikken. ‘Zijn dat geen woekerende planten?’ Dat is een misverstand, die volledig aan één varensoort te wijten is; de struisvaren (Mattheucia struthiopteris). Binnen een paar jaar kan deze varen met ondergrondse worteluitlopers vele meters verwijderd van de oorspronkelijke plantplaats opduiken. Daarnaast heeft de struisvaren, ook wel bekervaren genoemd, de neiging om te vroeg te pieken. Op moment van uitlopen is het een schitterende plant, maar al vroeg in de zomer beginnen de veren (bladeren) te verdrogen. Op vochtige grond blijven de bladeren langer mooi, maar in de gemiddelde tuingrond begint in juni de aftakeling.

Hoog tijd om andere, meer geschikte kandidaten voor de tuin te noemen. Onze top 3.

3. Wijfjesvaren (Athyrium filix-femina). De wijfjesvaren is net zo sierlijk en frisgroen als de struisvaren, maar deze vormt mooie pollen en woekert dus niet. Het blad van de wijfjesvaren is sierlijk en fijn ingesneden. Dit soort is inheems in Nederland, je kunt hem (haar…) vinden in bossen en aan beek- en greppelkanten. De wijfjesvaren houdt van een licht vochtige grond, maar kan ook vrij veel droogte verdragen. Het mooist in grote groepen, of als solitaire plant tussen lagere schaduwplanten. Op den duur wordt de plant zo’n 40-70cm hoog en breed. Plant zo’n 5 stuks per vierkante meter. 

2. Tongvaren (Asplenium scolopendrium)

De tongvaren is zo ongeveer de makkelijkst herkenbare tuinvaren. Het blad is namelijk niet ingesneden. Ook de tongvaren kan je in Nederland in het wild tegenkomen. Deze varen zaait zichzelf ook wel uit op oude muurtjes. In de tuin het mooist in groepjes tussen bodembedekkers, of in smalle randen langs muren en schuttingen. Het blad is wintergroen en wordt 20-40cm lang. Er bestaat ook een vorm met gerimpeld blad, maar ik vind dat niks toevoegen, eerder afbreuk doen aan de oorspronkelijke kwaliteiten van de tongvaren. Plant zo’n 7 stuks per vierkante meter. 

1. Zachte naaldvaren (Polystichum setiferum)

Er zijn meerdere fraaie naaldvarensoorten, maar deze is toch wel de mooiste.  De zachte naaldvaren is een prachtige plant, met sierlijke veren. In volle glorie kan de varen tot wel 80cm hoog en breed worden. De naaldvaren is wintergroen, kan goed tegen droogte en schaduw, maar groeit ook goed op een plek met meer zon. Eigenlijk zou in elke tuin zo’n wintergroen sieraad moeten staan. De gewone zachte naaldvaren heeft vrij grof, maar toch sierlijk blad. Er zijn verschillende waardevolle cultivars (varianten van de originele soort) die wat mij betreft nog mooier zijn dan de echte soort.

Polystichum setiferum ‘Herrenhausen’ is één van de beste. Het blad is verder ingesneden, wat de plant nog sierlijker maakt. De bladsteel is bruin geschubd. Verder groeit deze plant wat breder en platter uit. Misschien wel het mooiste is de Polystichum ‘Bevis’. Iets glanzend blad en een groene bladsteel, waardoor de plant fris oogt. Ook tot 80cm. Voor alle soorten geldt; 3 stuks per vierkante meter. 

Worden deze soorten te groot voor uw tuin, denk dan ook eens aan de kleinere varens als dubbelloof (Blechnum spicant) of de venushaar (Adiantum pedatum). Zo is er voor elke tuin een geschikte varen te vinden.

Annemarie Apeldoorn

Een beplantingsplan maken is niet makkelijk. Zowel het belang van een beplantingsplan als de moeilijkheid van het maken ervan worden nog wel eens onderschat. Maar hoe doe je dat nou, een goed beplantingsplan maken? De eerste stappen komen overeen met het maken van een goed tuinontwerp: met welke feiten moet je rekening houden? 

De feiten; inventarisatie: 

1. De omgeving > landschap, uitzicht, inkijk, wind, etc.
2. Het kavel > ligging, zon, grootte, lengte en breedte, hoogteverschillen, etc.
3. Het huis > type, architectuur, indeling, plaats ramen en deuren, etc.
4. De bodem > grondsoort, droog of nat, voedselrijk- of arm, etc.

Als de feiten op een rijtje staan, is het tijd om uw dromen en wensen op papier te zetten. 

Uw dromen, wensen en eisen; komt deels overeen met de stappen voor een tuinontwerp: 

1. Essenties, dromen > Wat wilt u dat de beplanting u gaat brengen? Wat is uw droom?
2. Sfeer, tuinstijl > Welke sfeer wilt u bereiken? (Bv. moderne tuin, romantische tuin, weelderige tuin…)
3. Functionele wensen > hoe hoog mag de beplanting worden, wilt u een schaduwplek creëren, wilt u ergens uit het zicht zitten, wilt u veel bloeiende planten, wilt u altijd iets in bloei zien of juist knallen in één seizoen?

Het plan: 

Onderzoek het beplantingspallet > Wat een schilder doet met verf, moet een tuinontwerper doen met beplanting. Kijk rond in tuinbladen, boeken en internet en maak een collage of shortlist van wat u mooi vindt. (Gebruik bijvoorbeeld onze uitgave “100 sfeervolle planten die het altijd doen”.)

1. Hoofdstructuur > Maak een vlekkenplan waarin de basis van de beplanting staat. Waar komt welk type beplanting. (Boom, haag, struik, wintergroen, bloeiend, hoogte, bloemenborder, bodembedekkers, etc.) Teken vlakken met de gewenste grootte in uw plattegrond.
2. Plantenlijst > bepaal uw plantenlijst, de uiteindelijke keuze uit uw collage of shortlist;
3. Eindplan > vul op de plattegrond de plantplaatsen en de aantallen in van de planten;

 Nu kunt u de planten bestellen bij een kwekerij of tuincentrum. Vraag altijd om korting als u een hele lijst beplanting heeft, hier valt vrijwel altijd over te praten. Planten heb je in verschillende maten en leeftijden. De prijzen zijn mede daarop gebaseerd. Als u dus een klein budget heeft kunt u met kleine planten beginnen.

In onze gratis brochures gaan we verder in op dit stappenplan en krijgt u een uniek inkijkje in de denkwijze van de tuinarchitect.  >> zelf beplantingsplan maken brochures

In 12 stappen naar een tuinontwerp

Een goede tuin past bij uw persoonlijke wensen, uw woning en de omgeving. In ons stappenplan laten we zien wat dat betekent. Allereerst zijn daar de onwrikbare feiten die u op een rijtje kunt zetten.

De feiten; inventarisatie:

1. De omgeving > landschap, uitzicht, inkijk, wind, etc.
2. Het kavel > ligging, zon, grootte, lengte en breedte, hoogteverschillen, etc.
3. Het huis > type, architectuur, indeling, plaats ramen en deuren, etc.
4. De bodem > grondsoort, droog of nat, voedselrijk- of arm, etc.

Het draait natuurlijk niet alleen maar om de feiten, want dat zijn zaken die nu spelen. Met een tuinontwerp schep je een toekomstig ideaalbeeld van de tuin. Tijd om ideeën te krijgen van het ideaalbeeld van uw tuin.

Uw dromen, wensen en eisen:

1. Essenties, dromen > Wat wilt u dat de tuin u gaat brengen? Wat is uw tuindroom?
2. Sfeer, tuinstijl > Welke sfeer wilt u bereiken? (Bv. moderne tuin, romantische tuin, weelderige tuin…)
3. Functionele wensen > concrete zaken als een terras, een vijver, een bloemenborder, maar ook speelplek voor de kinderen, plek voor de fietsen, een tuinhuis, etc.

Nu is de inventarisatiefase voorbij. Het ontwerpen kan beginnen.

Het ontwerp:

1. Onderzoek het ontwerppallet > Wat een schilder doet met verf, moet een tuinontwerper doen met materialen en beplanting. Elementen om een tuin mee op te bouwen bestaan uit bestrating, erfafscheiding, beplanting, pergola, gazon, vijver, speelobjecten, verlichting en meubilair. Kijk rond in tuinbladen, boeken en op internet en maak een collage of map van wat u mooi en/of praktisch vindt.
2. Looplijnen en zichtlijnen > Teken op de plattegrond van uw kavel de logische looplijnen (van huisdeur rechtstreeks naar uitgang) en zichtlijnen (wat ziet u als u naar buiten kijkt).
3. Vlekkenplan > Maak een vlekkenplan van uw functionele wensen. Teken vlakken met de gewenste grootte in uw plattegrond.
4. Creatieve fase > Ontwerp de ruimte. Maak keuzes uit uw wensenlijstje (waarschijnlijk heeft u te veel wensen…), bepaal verhoudingen en definitieve maten van terrassen, paden, gazon, etc.
5. Materiaalkeuze > Kies de materialen voor erfafscheiding, bestrating, etc. Denk hierbij aan de uitstraling van de materialen, past het bij de door u gewenste tuinsfeer? Denk ook aan uw budget.
6. Beplantingsplan > Maak een beplantingsplan met planten die goed combineren. Denk aan de gewenste sfeer., onderhoudsbehoefte en ontwikkeling in de tijd (hoogte, breedte, duurzaamheid van planten…).

Deze punten kunt u grofweg aanhouden om een ontwerp te maken. U ziet, een goed tuinontwerp maken gaat niet vanzelf! U kunt het beter meteen goed aanpakken. Een slecht ontworpen tuin die niet bevalt kost immers uiteindelijk veel meer tijd, geld en moeite dan een goed doordachte tuin! Heeft u geen tijd, of komt u er niet uit, twijfel dan niet om een specialist om hulp te vragen.

Succes!

Arjan Boekel,

Zelfstandig tuinarchitect  en specialist ontwerpen TuinTuin.nl

Uitgebreidere informatie over dit stappenplan is te vinden in onze gratis brochures met vele prachtige foto’s.          >> Hier vindt u de brochures over het zelf maken van een tuinontwerp.

TuinTuin, uw wegwijzer naar een sfeervolle tuin

Welkom bij TuinTuin! Hier vindt u informatie voor uw beplantingsplan, tuinbeplanting, tuinontwerp en nog veel meer inspiratie voor uw tuin. Schrijf u gratis in voor de nieuwsbrief en ontvang onmisbare informatie van onze tuinprofessionals.

Waarover vindt u informatie op deze website?

• zelf uw beplantingsplan maken
• onmisbare sterke tuinplanten
• zelf uw tuinontwerp maken
• tuinonderhoud
• tuinieren met boerenverstand
• bestrating voor uw tuin
• een vijver in de tuin
• rozen
• vaste planten
• siergrassen
• en nog veel meer!

Namens het team van TuinTuin,

Hans van Hoven